نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۳۵ - همچنین مرثیه صامت بروجردی

صامت بروجردی / کتاب المراثی و المصائب / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

ای از ازل ز داغ تو آدم گریسته

آدم نه، بلکه جمله عالم گریسته

تا روز حشر دیده حواست اشکبار

در ماتم تو بسکه دمادم گریسته

در کشتی مصیبت تو تا نشسته است

نوح نبی ز اشک دمادم گریسته

یکسر خلیل کرده فراموش از ذبیح

در نار ابتلای تو از غم گریسته

موسی به کوه طور چو یحیی کشیده آه

عیسی به روی دار چو مریم گریسته

کروبیان عالم علوی جدا جدا

با ساکنان عرش معظم گریسته

اکیل قرب را ز سر افکنده جبرئیل

با خیل قدسیان مکرم گریتسه

کف الخضیب ساخته از خون خود خضاب

هفت آسمان چو نیر اعظم گریسته

ایوب را عنان تحمل شده ز دست

یعقوب سان به کلبه ماتم گریسته

ایوب را عنان تحمل شده ز دست

یعقوب سان به کلبه ماتم گریسته

در هر بهار غنچه سوری به گلستان

از یاد لعل خشک تو شبنم گریسته

دشمن به خون نشسته برای تو همچو دوست

بیگانه در غم تو چو محرم گریسته

خیرالبشر برای علی اکبرت بخلد

تا برنهد به داغ تو مرهم گریسته

اندر مدینه فاطمه و در نجف علی

قلب شکسته و کمر خم گریسته

هر کس که دید حلق ز خنجر بریده‌ات

گر خون گریسته به خدا کم گریسته

(صامت) نزار گشته و بهر تو زار زار

هر ساله همچو ماه محرم گریسته

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر بیانگر عمق اندوه و غم اهل زمین و آسمان نسبت به مصیبت‌های وارده بر عاشورا و شهیدان کربلا به ویژه حسین بن علی (ع) است. شاعر به توصیف حال آدم و تمام پیامبران و موجودات می‌پردازد که در سوگ حسین (ع) اشک ریخته و غمگین هستند. هر یک از شخصیت‌ها و فرشتگان آسمانی به نوعی به این مصیبت واکنش نشان داده و مظلومیت حسین (ع) را در اشک‌ها و آه‌های خود نشان می‌دهند. در نهایت، شعر بر همدلی و همدردی همه موجودات با غم حسین (ع) تأکید دارد و اشاره می‌کند که حتی طبیعت و بهار نیز از یاد او غافل نیستند.