نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۵ - در موعظه و نصیحت صامت بروجردی

صامت بروجردی / کتاب النصایح و التنبیه / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

به پنج روزه ایامِ اعتماد مکن

به هست و نیست دل خود غمین و شاد مکن

اگر خوشیست اگر غم چو باد درگذرد

چو باد کن گذر و تکیه را به باد مکن

هر آنچه بهر ازین عاریت‌سرا داری

بس است درد سر خویش را زیاد مکن

خیال کن که کجا رفت کی قباد کجاست

به هرزه آرزوی ملک کیقباد مکن

شدی به ملک تن خویش فاعل مختار

عدول وقت تحکم ز عدل و داد مکن

به پیش حکم قضا سر بنه به طاعت و بس

دگر به معنی تقدیر اجتهاد مکن

به آنچه بهر تو امروز ممکن است بساز

ز روز بعد وز شام گذشته یاد مکن

طمع ز بردن مال کسان بِبُر ور نه

دمی که مال ترا می‌برند داد مکن

چو خود بگفته خود دل نمی‌دهی (صامت)

برای غیر ورق بیش از این سواد مکن

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر بر ناپایداری دنیا و عدم اتکا به خوشی‌ها و غم‌های گذرا تأکید می‌کند. او می‌گوید که هیچ گاه نباید به روزهای زودگذری که مملو از شادی یا اندوه هستند، اعتماد کرد. خوشی‌ها و غم‌ها مانند باد می‌گذرانند و نمی‌توان به آن‌ها تکیه کرد. شاعر به خواننده توصیه می‌کند که از امور دنیوی و آرزوهای بی‌مورد دست بکشد و به آنچه در حال حاضر می‌تواند انجام دهد، توجه کند. همچنین بر لزوم تسلیم قضا و قدر و دوری از حرص و طمع نسبت به اموال دیگران تأکید می‌نماید. در نهایت، او بر ارزش درک خود در زندگی تأکید دارد و می‌گوید که انسان باید به حال خود توجه کند و برای دیگران بیش از حد خود را درگیر نکند.