نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۶۳ - فی الصّلوة و الرّغبة سنایی

سنایی غزنوی / الباب الاوّل: در توحید باری تعالی / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

بارگی را بساز آلت و زین

از پی بارگاه علّیّین

با دعا یار کن انابتِ حق

تا قبولت کند اجابتِ حق

گه گه آیی ز بهر فرض نماز

از حقیقت جدا قرین مجاز

بی‌دعا و تضرّع و زاری

یک دو رکعت بغفله بگزاری

ظن چنان آیدت که هست نماز

به خدای ار دهندت ایچ جواز

بی‌تو باشد به پاک برگیرد

کز تو آلوده گشت نپذیرد

نامه‌ای کز زبان درد روَد

آن رسول از جهان مرد روَد

چون ز نزد نیاز باشد پیک

از تو یارب بُوَد وزو لبیک

نه جوانی که حرفش آلاید

بل جوانی که جان بیاساید

کرده در ره دعای ما برجای

صد هزاران عوان صوتْ سرای

راه از این و از آن چه باید جست

درد تو رهنمای مقصد تست

با رعونت شوی به نزد خدای

جامهٔ کبریا کشان در پای

همچو خواجه که در خرام شود

به برِ بنده و غلام شود

بار منّت نهی همی بر وی

که منم دوستدار عزّ علی

دوست دانی نه بنده مر خود را

این بود رسم مرد بخرد را

این چنین طاعت ای پسر آن به

که نیاری برش بر و مسته

بی‌هُدی آدمی کم از دده است

هرکه او بی‌هُدیست بیهده است

توبه زین طاعت تو ای نادان

خویشتن را دگر تو بنده مخوان

گر ترا در زمانه بودی عون

کم نبودی به فعل از فرعون

که وی از غایت پریشانی

وز کمال غرور و نادانی

چون سرِ بندگی و عجز نداشت

پرده از روی کار خود برداشت

گفت من برتر از خدایانم

در جهان از بلند رایانم

همه را این غرور و نخوت هست

لفظ فرعون بهر جبلت هست

لیکن از بیم سر نیارد گفت

دارد آن راز خویشتن بنهفت

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن درباره اهمیت دعا و تضرع در عبادت و نزدیکی به خداوند است. شاعر به ساختن آلت و زین اشاره می‌کند و به انسان یادآوری می‌کند که بدون دعا و زاری، نماز او ارزشی ندارد. او به این نکته می‌پردازد که اگر نماز بدون نیت و خلوص نیت برگزار شود، نمی‌تواند مورد قبول خداوند قرار گیرد. شاعر به سرایندگی و نیازمند بودن در ارتباط با خدا اشاره می‌کند و بر لزوم توبه از غرور و عدم آگاهی تأکید دارد. او هشدار می‌دهد که بی‌هدایت، انسان به شمایل فرعون درمی‌آید. در نهایت، یادآوری می‌شود که بندگی و خضوع در برابر خداوند، نشانه‌ای از حکمت و خردمندی است.