سنایی غزنوی
زندگی‌نامهٔ سنایی
ابوالمجد مجدود بن آدم متخلص به سنایی شاعر و عارف بزرگ و نامدار نیمهٔ دوم سده پنجم و نیمهٔ اول سدهٔ ششم هجری است. وی در سال ۴۶۳ یا ۴۷۳ هجری قمری در غزنین دیده به جهان گشود. چنان چه از شعر سنایی برمی‌آید، او به تمام دانش‌های زمان خود آگاهی و آشنایی و در برخی تبحر و استادی داشته است. وی در سال ۵۲۵ یا ۵۳۵ هجری قمری در سن ۶۲ سالگی درگذشت. از آثار وی می‌توان به دیوان‌های قصیده، غزل، ترکیب و ترجیع، قطعه و رباعی اشاره کرد. به علاوه، مثنوی‌های وی معروف و بدین قرارند: مثنوی‌های حدیقةالحقیقه، طریق التحقیق، کارنامهٔ بلخ، سیر العباد الی المعاد، عشق‌نامه و عقل‌نامه. سه مکتوب و یک رسالهٔ نثر نیز به وی نسبت داده‌اند.
آثار سنایی
شعرهای سنایی
- بخش ۳ - لیس‌کمثله شی‌ء و هو السمیع البصیر — وتر و قدوس و واحد است و صمد
- بخش ۷ - یفعل الله مایشاء، و یحکم مایرید — ما ضعیفان که در مجاهده‌ایم
- بخش ۶ - مناجات در تنزیه و تقدیس حضرت باری سبحانه تعالی — ای صفات مقدس تو صمد
- بخش ۸ - مدح سید کائنات و خاتم المرسلین — سید کائنات شمع رسل
- بخش ۵ - والذین جاهدوافینا لنهدینهم سبلنا، صدق الله — راه جستن زتو هدایت از او
- بخش ۲ - هو الاول والآخروالظاهر والباطن وهو بکل شی‌ء علیم — حی و قیوم و قادر و قاهر
- بخش ۱ - بسم الله الرحمن الرحیم — ابتدای سخن به نام خداست
- بخش ۴ - فی وحدانیة الله تعالی — به یقین واجب الوجود یکیست
- بخش ۱۲ - مدح امیرالمومنین عمر — قوّت دین حق ز عمّر بود
- بخش ۱۶ - در جواب حضرت خضر علیه السلام گوید — گفتم ای مرهم دل ریشم
- بخش ۱۰ - اول ما خلق الله تعالی نوری — تو، چه دانی چه دُرِ معنی سُفت
- بخش ۹ - و ما ارسلناک الا رحمة للعالمین — بلبل گلستان «ما اوحی»
- بخش ۱۵ - فی قدوم الخضر — دوش چون شاهد جهان افروز
- بخش ۱۱ - مدح امیرالمومنین ابوبکر — دین حق را ز ابتدا ز رسول
- بخش ۱۴ - مدح امیرالمومنین علی(ع) — بود حیدر در مدینهٔ علم
- بخش ۱۳ - مدح امیرالمومنین عثمان — دین شرف یافته و دنیا زین
- بخش ۲۲ - مفتاح ابواب الاسرار مصباح ارواح الابرار — خالق خلق وایزد بی چون
- بخش ۱۸ - در جواب عقل «و سقیهم ربهم شراباً طهورا» — گفتم ای سایهٔ الهی تو
- بخش ۱۷ - در سؤال از عقل کل و جواب او — خردم دوش اندرین معنی
- بخش ۱۹ - در شکایت احوال — نیستم اندرین سرای مجاز
- بخش ۲۴ - افحسبتم انما خلقناکم عبثاً — تو چه پنداشتی که ایزد فرد
- بخش ۲۰ - فی الشکایه — چه‌کنم باکه‌گویم این سخنم
- بخش ۲۳ - وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنی آدَمَ — در نگر تا که آفرید ترا ؟
- بخش ۲۱ - فی تخلص الممدوح و تلخیص الروح — بود روزی مبارک و فرخ