بخش ۴۳ - در مناقب اطباء عالِم گوید قالالنّبی صلیاللّٰه علیه وسلّم فی شأنهم العلم علمان علمالابدان و علمالادیان سنایی
سنایی غزنوی / الباب التاسع فیالحکمة والامثال و مثالب شعراءالمدّعین ومذّمةالاطباء والمنجّمین / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
باز مردی که وی طبیب بُوَد
در سخن حاذق و ادیب بُوَد
کرده باشد ز اوستاد قبول
خوانده باشد بسی کتاب اصول
در ریاضی برد به دانش راه
وز طبیعی بود به وجه آگاه
داند اسرار علمی و عملی
مسلههای خلافی و جدلی
از برون پی برد به حال درون
داند احوال اندرون ز برون
بیند احوال علّت و امراض
داند اسباب جوهر و اعراض
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، مردی پزشک و دانشمند توصیف میشود که در سخن گفتن ماهر و ادیب است. او از استادان خود آموخته و کتابهای زیادی درباره اصول علم خوانده است. در ریاضیات و علوم طبیعی آگاهی دارد و به خوبی اسرار علمی و عملی را میداند. او میتواند حال درون بیماران را از بیرون تشخیص دهد و با به کارگیری دانش خود، علت و بیماریها را شناسایی کند.