نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۰۱ سیف فرغانی

سیف فرغانی / قصاید و قطعات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)

چو بگذشت از غم دنیا بغفلت روزگار تو

در آن غفلت ببی‌کاری بشب شد روزِ کار تو

چو عمر تو بنزد تست بی قیمت، نمی دانی

که هر ساعت شب قدرست اندر روزگار تو

چه روبه حیله‌ها سازی ز بهر صید عوانی

تو مرداری خوری آنگه که سگ باشد شکار تو

تو همچون گربه آنجایی که آن ظالم نهد خوانی

مگر سیری نمی داند سگ مردار خوار تو؟

طعامش لحم خنزیرست و چون آبش خوری شاید

ز بی نانی اگر از حد گذشتست اضطرار تو

ز بیماری مزورهای چون کشکاب می سازد

ز بهر مرگ جان خود دل پرهیزکار تو

تو بی دارو و بی قوت نیابی زین مرض صحت

بمیرد اندرین علت دل بیمار زار تو

ترا زان سیم می باید که در کار خودی دایم

چو کار او کنی هرگز نیاید زر بکار تو

ز حق بیزاری ار باشد سوی خلق التفات تو

زدین درویشی ار باشد بدنیا افتخار تو

زر طاعت بری آنجا که اخلاصی در آن نبود

بسی بر تو شکست آرد درست کم عیار تو

ز نقد قلب بر مردم زمین حشر تنگ آید

بصحرای قیامت در چو بگشایند بار تو

کجا پوشیده خواهد ماند افعالت در آن حضرت

که یکسانست نزد او نهان و آشکار تو

چو طاووسی تو در دنیا و در عقبی، کجا ماند

سیه پایی تو پنهان ببال چون نگار تو

بجامه قالب خود را منقش می کنی تا شد

تکلفهای بی معنی تو صورت نگار تو

بدین سرمایه خشنودی که از دنیا سوی عقبی

بخواهی رفت و راضی نی ز تو پروردگار تو

ازین سیرت نمی ترسی که فردا گویدت ایزد

که تو مزدور شیطانی و دوزخ مزد کار تو

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به بررسی زندگی انسان و غفلت او از حقیقت وجود و معنای زندگی می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره دارد که عمر انسان در حال گذر است و او باید به ارزش لحظات خود توجه کند. او به آدمی warns که در دنیای پر از فریب و کارهای بی‌معنا گرفتار نشود و نباید به ظواهر دنیا دل ببندد. شاعر با تشبیه‌هایی چون گربه و سگ و طعمه به انسان‌هایی اشاره می‌کند که در پی لذت‌های زودگذر هستند، در حالی که حقیقت زندگی و آخرت را فراموش کرده‌اند. او می‌گوید که اگر انسان به کارهای بی‌معنی ادامه دهد، در قیامت در معرض عذاب قرار خواهد گرفت و اعمالش آشکار خواهد شد. در نهایت، شاعر انسان را به دقت در اعمالش و جستجوی رضایت خداوند دعوت می‌کند، زیرا زندگی او در این دنیاست و باید از آن بهره‌برداری درست کند.