شمارهٔ ۷۹ سیف فرغانی
سیف فرغانی / قصاید و قطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
ای که اندر ملک گفتی می نهم قانون عدل
ظلم کردی ای اشاراتت همه بیرون عدل
این امیرانی که بیماران حرص اند و طمع
همچو صحت از مرض دورند از قانون عدل
دست چون شمشیرشان هر ساعتی در پای ظلم
بر سر میدان بیدادی بریزد خون عدل
زآن همی ترسم که ناگه سقف بر فرش اوفتد
خانهٔ دین را که بس باریک شد استون عدل
ظالمان سرگشته چون چرخند تا سرگین جور
گاو جهل این خران انداخت بر گردون عدل
چون هلال دولت این ظالمان شد بدر تام
هر شبی نقصان پذیرد ماه روزافزون عدل
دیگران در وی چو مجمر عود احسان سوختند
وین خسان را هیمه سرگین است در کانون عدل
آب عدل و دست احسان شوید از روی زمین
چرک ظلم این عوانان را بیک صابون عدل
گرچه عدل و دین نمی دانی ولی می دان که هست
راستی معنی دین و نیکویی مضمون عدل
اطلس دولت چو در پوشیدی احسان کن، بدوز
بهر عریانان ظلمت صدره یی زاکسون عدل
حاکمی عادل همی باید که دندان برکند
مار ظلم این عقارب را بیک افسون عدل
باد لطفش وانشاندی آتش این ظلم را
خاک را گر آب دادی ایزد از جیحون عدل
آمدی جمشید و مهدی تا شدی سرکوفته
مار ضحاکان ظلم از گرز افریدون عدل
تا امام خود نسازی شرع را در کار ملک
هرچه تو حاکم کنی چون ظلم باشد دون عدل
گر خوهی تا نظم گیرد کار ملک و دین ز تو
جهد کن تا جمله افعالت شود موزون عدل
تا مزاج مملکت صحت پذیرد بعد ازین
خلط ظلم از طبع بیرون کن بافتیمون عدل
ظلمت ظلمتگر از پشت زمین برخاستی
روی بنمودی بمردم چهرهٔ گلگون عدل
حرص زر گر کم بدی در تو عروس ملک را
گوش عقد در شدی از لؤلوی مکنون عدل
سیف فرغانی چو پیدا گشت بوم شوم ظلم
راست چون عنقا نهان شد طایر میمون عدل
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به انتقاد از حاکمان ظالم و بیعدالت میپردازد که به جای رعایت قانون و عدالت، با طمع و حرص، ظلم و ستم را رواج میدهند. شاعر به چندین نکته اشاره میکند از جمله اینکه حاکمان مانند شمشیر در دست ظلم هستند و این ظلم باعث خونریزی و بیعدالتی در جامعه میشود. او نگران است که اگر این وضعیت ادامه یابد، دین و اصول اخلاقی به خطر خواهند افتاد. شاعر تأکید میکند که برای بهبود وضعیت جامعه نیاز به حاکمی عادل است که بتواند ظلم را با تدبیر خود از بین ببرد و عدالت را برقرار کند. در نهایت، او از حاکمان میخواهد که با عقل و راستی، زمینهساز عدالت و نظم در جامعه شوند.