بخش ۱۹ - تمثیل در بیان مقام نبوت و ولایت شیخ محمود شبستری
شیخ محمود شبستری / گلشن راز / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
نبی چون آفتاب آمد، ولّی ماه
مقابل گردد اندر «لی مع‌الله»
نبوت در کمالِ خویش صافی است
ولایت اندر او پیدا، نه مخفی است
ولایت در ولیّ پوشیده باید
ولی اندر نبیّ پیدا نماید
ولیّ از پیروی چون همدم آمد
نبیّ را در ولایت محرم آمد
ز «إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ» یابد او راه
به خلوتخانهٔ «يُحْبِبْکُمُ اللَّهُ»
در آن خلوت‌سرا محبوب گردد
به حق یکبارگی مجذوب گردد
بود تابع ولی از روی معنی
بود عابد ولی در کوی معنی
ولیّ آنگه رسد کارش به اتمام
که با آغاز گردد باز از انجام
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره مقام و جایگاه نبی (پیامبر) و ولی (ولی خدا) صحبت می‌کند. نبی به عنوان آفتاب درخشان و ولی به عنوان ماه توصیف شده است. ولایت در ولی پنهان است اما در نبی به وضوح نمایان است. پیروی از ولی و حضور در کنار او موجب نزدیکی به نبی و درک مقام او می‌شود. همچنین، عشق به خداوند در خلوت و نزدیکی با ولی به عمق بیشتری می‌رسد. در نهایت، شخص تابع ولی باید در عینی و معنایی به کمال برسد و چرخه‌ای از شروع و پایان را تجربه کند تا به تحقق کامل برسد.