نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۰ - در تحقیق حج و ارکان آن گوید شیخ محمود شبستری

شیخ محمود شبستری / کنز الحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

هر آن امری که فرمودت به جای آر

به کعبه روی خود سوی خدا آر

چو کردی نیّت از اوّل نکو کن

از آن پس اعتماد خود بر او کن

بدان نیّت شوی درویش حاجی

که کردی با خدای خویش ناجی

ز بهر آن که باز آئی و مردم

زر و سیمت دهند و نان و گندم

که پنداری که کاری کرده باشی

و یا حجّی به جای آورده باشی

برو بشکن همه بت‌های پندار

چو ابریشم شو از استرک بی‌زار

فدا کن جان و دل که این‌ست طاعت

اگر هستت ز حقّ این استطاعت

هر آنچه آمد به تو آن از خدا بین

پس آنکه مرده را این‌ها صفا بین

ز جهل خویش بگریز و روان شو

به سعی از سوی علم حق دوان شو

وفا کن عهد و میثاقی که حق‌ست

حَجَر را بوسه ده کان دست حق‌ست

رها کن پای باطل دست حق گیر

از آن پس کوی در عرفان گیر

در حق گیر و رو کان باب نیکوست

پس آنکه دست در حلقه زن ای دوست

چو اسمعیل جان خود فدا کن

به اسمعیل آنجا اقتدا کن

پس آنگه عید کن زیرا که عید است

خوشا عیدی که فارق از وعید است

بکش آن نفس شوخت بهر رحمان

که این‌ست ای برادر سرّ قربان

برون آی از نهفت صورت دوست

به صحرای معانی شو که نیکوست

چو عید اوّل و آخر بدانی

چو عیسی مانده دور آسمانی

خداوندا چه ما را عید دادی

به عیدی روزهٔ ما گشادی

چه از تقلید یابی نور تحقیق

بدانی معنی ایام تشریق

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن درباره اهمیت نیت صادقانه و ارتباط با خداوند در حین انجام اعمال عبادی است. شاعر به این نکته تأکید می‌کند که هر کار نیکی باید با نیت خالص و اعتماد به خدا انجام شود. او بیان می‌کند که انسان باید از دنیای ظاهری فاصله بگیرد و به درون خود نگریسته و به سوی حقیقت و علم الهی حرکت کند. همچنین اشاره‌ای به فدای جان و دل به خاطر خدمت به خدا و دوری از بت‌های پندار دارد. در نهایت، عید و روزهای خوش را به عنوان فرصتی برای نزدیکی به خداوند و درک معانی عمیق‌تر زندگی معرفی می‌کند.