نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۵ - در حکمت و موعظت شیخ محمود شبستری

شیخ محمود شبستری / کنز الحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

تو نفست دل کن و دل را چو جان کن

پس آنگه سوی جانان روان کن

برهنه دار تن کوتاه کن دست

شکم را گرسنه می‌دار پیوست

به زیر پای کن نفس و هوا را

که تا باشد ببیند دل خدا را

ز مبدأ آمدی نادان در اینجای

سعادت را ندانستی سر و پای

ز غفلت بی‌خبر ز آغاز و انجام

نه از معنی به صورت آدمی نام

ولی چون پر کنی علم و عبادت

شوی مرغی که پری تا سعادت

چو عیسی گفت اول چون بزادی

مثال بیضه در فرش اوفتادی

بدانش گر نپّری بار دیگر

کجا دانی از عرض برتر

به حکمت گر دیرین معنی بکوشی

فرشته‌وش لباس علم پوشی

مجرد کردی از دنیا به طاعات

چو عیسی راه یابی در سموات

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به تربیت نفس و تسلیم آن به خداوند می‌پردازد. شاعر توصیه می‌کند که انسان باید از تمایلات دنیوی خود دست بکشد و دل را به سوی خداوند معطوف کند. او به اهمیت علم و عبادت اشاره کرده و می‌گوید که با پر کردن دل از این دو، انسان می‌تواند به مقام سعادت و نیکویی برسد. همچنین، او به تمثیل عیسی اشاره می‌کند و از انسان می‌خواهد که برای رسیدن به معرفت و معنای حقیقی تلاش کند تا به مرتبه‌ای بالاتر از دنیای مادی دست یابد. در نهایت، روحانی شدن و دوری از دنیا به طاعات و عبادات نیاز دارد تا انسان بتواند به آسمان‌ها و رستگاری دست یابد.