نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۷ - در تحقیق زکوة شیخ محمود شبستری

شیخ محمود شبستری / کنز الحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

چو دانستی عماد دین صلوه است

از آن پس در پیش آتو الزکوه است

زکوه مال جندانی که حالست

برون می‌کن چو دانی شوخ مال‌ست

چو بینی مستحق از طعم و طیبی

نصابت چون بود می‌ده نصیبی

زکوه صورتی بعد از نصاب‌ست

ولی فردا انصاب اندر حساب‌ست

به امر شرع بی ترسی و بیمی

بباید دادنت از بیست نیمی

ز مال گوسفند و غلّه و زر

زکوه فطر نیز آمد بر سر

زکوه فطر از آن بر سر فکندند

که تا معلوم گردد خلق چندند

زکوه مال دادی کشت مالت

بحصن اندر وز آن نبود وبالت

زکوتی را که دادی بهر جنت

مکن باطل به ایذا و به منت

به هر چیزی زکوتی هست بر ما

ز سیم و غلّه و انگور و خرما

مرا در کیسه نقد این بد گشادم

زکوه نقد خویش از علم دادم

بگیر از من زکوه از مستحقّی

که حق‌ست این زکوه از مرد حقی

زکوه اولیا دانستهٔ چیست

فدا کردن به جای نیمهٔ بیست

زکوه صادقان خود ترک مال‌ست

نمی‌دانم که ایشان را چه حال‌ست

چو خواهی این سخن را عین تحقیق

بکن تقلید از بوبکر صدیق

فدا کرد او همه نی نیمی از بیست

که دانست آچه خواهد داد باقی است

زکوه عاشقان خود ترک جان‌ست

نمی‌دانم خود که را برگ آن‌ست

ز دست و پا و چشم و گوش و بینی

زکاتت هست اگر بر خویش بینی

به هر دم کز خدا یابی حیاتی

از آن بر خویش واجب دان زکانی

اگر بر دست گیری مال سهل‌ست

ولی در دل نگه داری جهل است

برای مصلحت دنیا گنه نیست

سر جمله گناهان حب دنیی است

زکوه خاصگان آن علی بود

علی کرد آنچه او را حق بفرمود

نکرد این کار از خلق جهان کس

زکوه اندر نماز او دادی و بس

شنیدستی که در وقت رکوع او

به سائل داد خاتم در خشوع او

سه قرص جو هم از بهر خدا داد

خداوندش جزای هَلْ اَتی داد

تو هم گر می‌توانی همچنین باش

ز دنیا دور شو در راه دین باش

زکوه ار می‌دهی بهر خدا ده

چو می‌دانی که از جمله خدا به

زکوتی کان به حق باشد قبول‌ست

قبولش کن که این قول رسول‌ست

بیاموز ار ندانی این طریقت

ز محمودت زکوتی ده حقیقت

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر درباره زکات و اهمیت آن در دین اسلام است. شاعر ابتدا زکات را به عنوان یکی از اصول دین معرفی می‌کند و تأکید می‌کند که زکات مالی که فرد به مستحقین می‌دهد، نشان‌دهنده نوعی ارتباط با خداوند و تقدیم مال است. او بیان می‌کند که زکات باید به کسانی داده شود که مستحق آن هستند و این عمل نشانگر نیت خالص از طرف فرد است. شاعر اشاره می‌کند که زکات فقط به امور مالی محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند شامل فدا کردن جان و دارایی‌ها برای خداوند باشد. او به زکات فطر نیز اشاره دارد که به عنوان نشانه‌ای از شمار مردم و برقراری همبستگی اجتماعی است. در ادامه، شاعر به مثال‌هایی از زندگی پیامبر اسلام و حضرت علی (ع) اشاره می‌کند که چگونه زکات را به صورت عملی در زندگی خود پیاده کردند و می‌افزاید که زکات باید با نیت خالص و برای رضای خداوند داده شود. در نهایت، شاعر از مخاطبان می‌خواهد که در این راه به الگوهایی چون ابوبکر صدیق و حضرت علی (ع) اقتدا کنند و با روی‌کردی صادقانه و خالصانه به مسائل مالی و دینی، به پاکی و قرب الهی برسند.