بخش ۱ - الفصل الثّانی فی توحیده تعالی علم الیقین شیخ محمود شبستری
شیخ محمود شبستری / فصل دوم / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
وحدت تو ز کثرت اشیا
هست مانند هستیت پیدا
جزوهای جهان زکوه و ز کاه
همه در «لا اِله الاّ اللّه»
«قل هواللّه» گفت با تو احد
باز «اللّه» گفت فرد و «صمد»
آنکه از کس نزاد و نی زاید
زو کسی، مثل او کجا شاید
شیب و بالا و مثل نبود کس
به ضرورت که او بماند و بس
همه دانند واحدیت او
از احد دم مزن فهو هُوَ هو
عقل مخلوق ره بدان نبرد
مرغ فکر اندر آن هوا نپرد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به موضوع وحدت خداوند و عدم قابل مقایسه بودن او با مخلوقات اشاره دارد. شاعر می‌گوید که وحدت خدا مانند وجود خود اوست و همه چیز در این وحدت خود را به نمایش می‌گذارد. او به یکتایی خداوند و بی‌نظیری او تأکید می‌کند و بیان می‌کند که هیچ‌کس نمی‌تواند مشابهی برای او پیدا کند و درک عقل انسانی نمی‌تواند به حقیقت وحدت او برسد. در نهایت، شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که خداوند از جنس و زادگی نیست و تمام موجودات در برابر او واحد ویکسان هستند.