بخش ۳ - حق الیقین شیخ محمود شبستری
شیخ محمود شبستری / فصل دوم / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
نزد آن حضرت قدیر علیم
خواه یک پشّه، خواه عرش عظیم
امر خلق است و خلق امر آنجا
از مراتب شد آن و این پیدا
همه بسیارهای او یک چیز
به من و تو پدید گشت تمیز
نیست محتاج مادت و مدت
قدرتش نی به آلت و عُدَت
فکر و اندیشه نبودش در کار
نه به ترتیب کرد و نی یک بار
هرچه زو آید آن کمال بود
غیر از این بدعت و ضلال بود
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به عظمت و علم بیکران خداوند اشاره میکند و بر این باور است که همه موجودات، چه کوچک مانند پشه و چه بزرگ مانند عرش، به امر او خلق شدهاند. او توضیح میدهد که در عالم وجود، همه چیز از یک حقیقت سرچشمه میگیرد و تفاوتها تنها در درجات و مراتب است. خداوند به هیچ ماده یا زمان و مکان وابسته نیست و قدرتش نیاز به ابزار یا شمارش ندارد. در حقیقت، هر آنچه از او ناشی میشود، کمال و حقیقت است و هر آنچه غیر از این باشد، بدعت و گمراهی است.