بخش ۳ - حق الیقین شیخ محمود شبستری
شیخ محمود شبستری / فصل اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
نسبت فعل را به مظهر و ساز
کسب خوانند بر طریق مجاز
غصب منصب مکن به علت کسب
فعل حق از تو نیست الا غصب
خالق فعل نیک و بد همه اوست
کی بود خلق و فعل خود همه اوست
کارها جمله کار او انگار
وندرین کار هیچ کار مدار
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این ابیات به مسئله نسبت فعل و مظهر و سازندگی اشاره دارد و در آن به اشتباه گرفتن اقداماتی که به عنوان کار انسان به حساب میآید، پرداخته میشود. شاعر به این نکته اشاره میکند که هیچ فعلی از رئیسیت و قدرت انسان نیست و همه چیز از آن خداوند است. در واقع، خالق تمام اعمال نیک و بد، تنها و تنها خداوند است و انسان باید بداند که هیچیک از کارهای او در حقیقت، مستقل و از خود او نیست. در نهایت، بر این نکته تأکید میکند که کارها همه در دست خداوند هستند و انسان نباید برای خود کار و تلاشی قائل باشد.