بخش ۲ - عین الیقین شیخ محمود شبستری
شیخ محمود شبستری / فصل اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
آنکه ذات آفرین بیش و کم است
از صفت آفریدنش چه غم است
اختیاری کز اضطرار بود
نزد عاقل نه اختیار بود
خالق کل شیء از که و کی
معطی و مانع است و مبدع وحی
چون‌که ترک مقدری مقدور
نیست مر بنده را، شود مجبور
سکنات و تحرک و حرکات
همه داند محرک هیئات
پس تو باید که آن همه دانی
تا به فعلش قیام بتوانی
نیک دانسته‌ای بخوان از بر
یا توانسته‌ای عرق بستر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به توحید و خالق بودن خدا اشاره دارد و بیان می‌کند که خداوند به عنوان آفریننده، نگرانی از آفریدن ندارد. همچنین به موضوع آزادی و اختیار انسان اشاره می‌کند و می‌گوید اختیاری که از روی اجبار به وجود می‌آید، در واقع اختیار نیست. خداوند خالق همه چیز است و همه حرکات و سکنات را می‌داند. در نهایت، نویسنده به ضرورت دانستن این مفاهیم برای انجام اعمال صحیح اشاره می‌کند.