بخش ۲ - عین الیقین شیخ محمود شبستری
شیخ محمود شبستری / فصل سوم / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
محدث است عالم ار نه از دو یکی
وصف او آمدی و نیست شکی
بودی اندر ازل جهان ساکن
وین زمان باشدی چنان ساکن
متحرک چراست هذا خلق
ان صدقتم بذاک ماذا خلق
حرکت خود پس از سکون باشد
متحرک همیشه چون باشد
متحرک نبود و ساکن نیست
قِدَمش زین دلیل ممکن نیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بررسی مفهوم حرکت و سکون در جهان میپردازد. شاعر اشاره میکند که عالم میتواند محدث (پیدایشیافته) باشد و این موضوع با وصفی که از او آمده، شکی ندارد. میگوید که در ازل جهان ساکن بوده و در حال حاضر نیز همانطور ساکن است. سپس به سؤال میپردازد که اگر خلق (موجودات) متحرکاند، چطور این حرکت از سکون نشأت میگیرد. او مطرح میکند که حرکت پس از سکون وجود دارد، اما اگر همه چیز متحرک باشد، آیا سکون ممکن است؟ در نهایت نتیجه میگیرد که حرکت و سکون به یکدیگر وابستهاند و وجود یکی نمیتواند بدون دیگری باشد.