شمارهٔ ۱۹ شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی / مثنویات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
مظهر اعیان ما ارواح ما
مظهر ارواح ما اشباح ما
ظل اعیانند ارواح همه
ظل ارواحند اشباح همه
باز اعیان ظل اسماء حقند
باز اسماء ظل ذات مطلقند
ذات او در اسم پیدا آمده
اسم در اعیان هویدا آمده
اسم و عین و روح و جسم این هر چهار
ظل یک ذاتند نیکو یاد دار
جمله موجودند اما از وجود
بی وجود اینها کجا خواهند بود
او به خود قائم همه قایم به او
هر چه باشد باشم آن دائم به او
در وجود و در عدم هر شی بود
بی شکی موجود باشد از وجود
هر کمالی کان شود ملحق به ما
نزد ما جود وجود است از خدا
ذات او دارد کمالی خود به خود
زو کمالت باشد ار داری به خود
یک وجود و صد هزاران مرتبه
پادشاهی و فراوان مرتبه
اعتباری وان مراتب را تمام
نیک دریاب این لطیفه و السلام
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به فلسفه وجود و روابط بین موجودات و ذات الهی می‌پردازد. در آن بیان می‌شود که ارواح و اشباح، مظاهر اعیان (واقعیت‌ها) هستند و همه چیز در نهایت به ذات واحد و مطلق الهی وابسته است. نام‌ها و ویژگی‌های مختلف نیز سایه‌هایی از آن ذات برتر هستند. تأکید می‌شود که همه موجودات از وجود الهی ناپدید نمی‌شوند و وجود آنان به‌نوعی از ذات خداوند نشأت می‌گیرد. خلاصه اینکه، همه موجودات و کمالات از وجود الهی ناشی می‌شوند و درک این ارتباط مهم است.