بخش ۳۰ خواجه عبدالله انصاری
خواجه عبدالله انصاری / مقامات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
آنکه دنیا بگذارد زاهد است و آنکه عقبی بگذارد مجاهد است و این هر دو صفت آب و خاکست درویش از این هر دو پاک است گفت (کادالفقران یکون کفرا) نه آنکه درویش بی کیش است بلکه درویش بی خویش است درویش باید که هیچ جائی ننشیند و هیچ چیز وی را ننشاند مرد اول تقلید شنود کند پس تقلید نمود کند شنود و نمود در هم بود کند پس بود در بود نابود کند نه خلق ماند ویرانه خویش نه طالب ماند نه مطلوب در پیش اینست صفت درویش
اندر دو جهان هر چه ترا آید پیش
مقبول نباشد آن ترا ای درویش
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن، به مقایسه زاهد و مجاهد پرداخته شده است. زاهد کسی است که از دنیا میگذرد و مجاهد کسی است که از آخرت میگذرد. درویش، که از هر دو رهاست، نه وابسته به دنیا است و نه به آخرت. او باید در هیچ جایی ثابت نماند و هیچ چیز او را به خود مشغول نکند. درویش واقعی در جهانی که به او ارائه میشود، جستجو نمیکند و از تقلید و وابستگی رهاست. بهعبارت دیگر، ویژگیهای درویش به عدم وابستگی به هر دو جهان اشاره دارد و او باید به معنای واقعی خود را خالی از خواستهها و تعلقات بداند.