بخش ۳۳ خواجه عبدالله انصاری
خواجه عبدالله انصاری / سخنان پیر طریقت / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
پیر طریقت گوید: من چه دانستم که مادر شادی رنج است و زیر ناکامی هزار گنج است من چه دانستم که صحبت تو مهینه قیامت است و غر وصال تو در ذل حیرت است
جان و جهان کعبه جائی خوش است آسایشگاه اولیاء و قرارگاه صدیقان است اما بادیه مردم خوار و جانگداز در پیش دارد فرسنگ فرسنگ باید پیمود تا خود کراجست تا آن راهها را طی کند و بکعبه مراد رسد
عالمی در بادیه مهر تو سرگردان شدند
تاکه یابد بر در کعبه قبولت بردبار
پس چون راه بهشت بر ناکامی و بی مرادی نهاد جبرئیل را فرمود تا چه بینی؟ جبرئیل آن راههای پرخطر را دید و منزلهای ریاضت را مشاهده کرد و دانست که تا آن مجاهدتها به عمل نیاید به حضرت باری بار نیابد
چون چنین دید گفت بارخدایا نپندارم که از ایشان یک کس وارد بهشت شود
خداوند فرمود این زندان دوزخ را ببین تا خشم ما را بینی و کیفر ما را بدانی
جبرئیل دوزخ را با همه درکات و عقوبات آن بدید عرض کرد بارخدایا به عزت و جلالت سوگند که هر کس این دوزخ را به بیند هرگز کاری نکند که در آن وارد شود
پس خداوند آنچه در دنیا لذتها بود از زن و فرزند و زر و سیم واسبها و چهارپایان و کشتزارها همه را برشمرد و برگرد دوزخ قرار داد و راه رسیدن به آنها بر مراد هوای نفس نهاد تا هر کس در پی هوی و هوس خود رود عاقبت سر از دوزخ درآورد
چون جبرئیل راه دوزخ را دید عرض کرد بارالها گمان نبرم کسی باشد از مردم که به دوزخ نرود
آنگاه مصطفی فرمود هر دو راه باز است روندگان راه سخت و پرمشقت به بهشت روند و شمار آنان اندک است و روندگان راه شهوتها قدم در دوزخ نهند و شمار آنها بسیار است چون راه بهشت پربلا و با نشیب و بالا است و راه دوزخ آسان و برنفسها و میلها گران نیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
پیر طریقت بیان میکند که زندگی پر از رنج و ناکامی است و در این سختیها میتوان گنجهایی یافت. او اشاره دارد که برای رسیدن به حقیقت و عشق الهی، باید از رنجها عبور کرد. دنیا مانند بیابانی است که برای رسیدن به کعبه و حقیقت، باید مسیری دشوار طی شود. جبرییل که به تقدیر انسانها آگاه است، متوجه میشود که بسیاری از مردم به خاطر جاذبههای دنیوی، راه دوزخ را انتخاب میکنند. او پس از مشاهده دوزخ به خداوند متعال میگوید که بعید میداند کسی بتواند از این عذابها فرار کند. در نهایت، پیامبر (ص) بر این نکته تأکید میکند که اگرچه راه بهشت سخت و پرمشقت است، اما تعداد افرادی که آن را انتخاب میکنند کم است، در حالی که اکثریت به سمت دوزخ میروند، زیرا راه آن آسان و دلپسند است.