شمارهٔ ۲ - در هجو استاد محمد دلاک ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / اضافات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
استاد محمد آنکه دلاک بود
همچون دم تیغ خویش ناپاک بود
مقراض اجل تسمه عمرش ببرد
وزنشتر من زخم دلش چاک بود
باید نگریست تیغ همچون نیشش
تا اجر دهم ز طبع خیراندیشش
گر کند شود کند نهم بر پایش
ور تیز بود تیز دهم بر ریشش
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به توصیف استاد محمد، که به نوعی دلاک و خدمتکار است، میپردازد. او را به خاطر ناپاکیهایش در زیر تیغ عمل سرزنش میکند و میگوید که زندگی او به زودی به پایان میرسد. شاعر خود را متعهد میداند که به او به تناسب رفتار و ویژگیهایش، پاسخ دهد؛ اگر او آرام باشد، او نیز آرام خواهد بود و اگر تند و تیز باشد، پاسخ تندتری دریافت خواهد کرد. این شعر به نوعی دربارهی انتقام و انعطاف پاسخ بر اساس رفتار دیگران صحبت میکند.