نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۲۱ ادیب الممالک

ادیب الممالک فراهانی / قصاید / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

برآمد بانگ یا بشری به گردون

که اینک چار چیز از فر بیچون

به دارالملک سالار خراسان

به هم توأم شدند از پرده بیرون

کتاب رحمت و چتر سعادت

بهار نغز و تشریف همایون

یکی لامع چو مهر از چرخ روشن

دوم طالع چو ماه از سطح گردون

سوم چون طبع دانشمند خرم

چهارم چون جمال بخت میمون

کتابی بهتر از توقیع کسری

لوایی برتر از چتر فریدون

بهاری سبز چون کان زمرد

پرندی سرخ چون شاخ تبر خون

یکی پیدا ز متنش ربع مینو

دوم تابان ز نورش ربع مسکون

سوم بادی که مشک از بوی آن مست

چهارم آتشی کز وی جهد خون

الا ای داوری کز فر دارا

شود هر لحظه اقبال تو افزون

شهت تیغی مکلل داد کو را

همانندی نه در گیتی همیدون

به جز صمصامه عمر و ز بیدی

دگر سیفی که نامش بود ذوالنون

پرندی لوحش الله چون نگاری

عقیقین لعل در زرینه اکسون

و یا بیجاده کاید در دل رز

و یا سوسن که رست از شاخ زریون

ز رشک آب و تابش می‌نماید

شرر در سنگ خارا نم به جیحون

چو صبح صادق است اما کند روز

به دشمن چون شب یلدا شبه گون

گر این شمشیر کج از کشور لفظ

زند بر عالم معنی شبیخون

نماند کوژی اندر پیکر دال

بنگذارد کزی در قامت نون

مبارک بادت این دولت که جز تو

نبوده هیچکس را تا به اکنون

چنان خواهم که جاویدان بمانی

ولیکن برخلاف چرخ وارون

ازیرا چرخ کژپوی است و کژخوی

تو هستی راست‌کار و راست‌قانون

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به ستایش و تمجید از یک شخص برجسته و اثرگذار می‌پردازد که به عنوان فرستاده الهی یا حکومتی معرفی شده است. شاعر چهار ویژگی مهم را به او نسبت می‌دهد: خوشبختی، فرشته‌گون بودن، دانش و زیبایی. او را با نمادهای والای طبیعی و فرهنگی نظیر خورشید، ماه، بهار و فرشته مقایسه می‌کند و به واقعیت‌های برجسته‌ای چون کتاب رحمت و چتر سعادت اشاره می‌کند. شاعر همچنین به قدرت و بی‌نظیر بودن او تأکید کرده و آرزو می‌کند که این فرد جاودانه بماند، هرچند که اشاره به ناپایداری دنیا و چرخ حوادث نیز دارد. در نهایت، شعر پیامی مثبت و امیدبخش درباره توانایی این فرد در راستگویی و درستکاری در دنیای پرتلاطم منتقل می‌کند.