شمارهٔ ۱۱۲ ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / غزلیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
دانایی و تدبیر ز انفاق و کرم به
انفاق و کرم نیز ز دینار و درم به
تا نیک ببخشند و بپوشند و نیوشند
دینار و درم در کف اصحاب کرم به
شمشیر و قلم حامی ملکند به تحقیق
اما دل بیدار ز شمشیر و قلم به
در مذهب من ساده دروغی به سزاوار
زان راست که باور نشود جز به قسم به
دستی که پی آز و طمع تیغ ستم آخت
گر زآن که ببرّند به شمشیر ستم به
تخم بد نابهره ازین بیش که جنبد
گر سقط شود یا که بمیرد به شکم به
انگشت خموشی به لب خویش نهادن
از آنکه بخایی به لب انگشت ندم به
در محضر ارباب هنر همچو امیری
گر هیچ نگویی سخن از لا و نعم به
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بررسی اهمیت دانایی و فضیلت‌های انسانی مانند انفاق و کرم می‌پردازد. شاعر بیان می‌کند که انفاق و کرم ناشی از ثروت مادی نیست، بلکه از دل و روح انسان‌ها سرچشمه می‌گیرد. او تأکید می‌کند که شمشیر و قلم، هرکدام نماد قدرت و هنر هستند، اما دل آگاه در حقیقت از این ابزارها باارزش‌تر است. شاعر به سادگی در دین خود اشاره می‌کند و می‌گوید که نباید به دروغ و نفاق دامن زده شود. او همچنین به نقد انسان‌هایی می‌پردازد که به دنبال منافع شخصی هستند و برای دست یافتن به آن از ظلم و ستم استفاده می‌کنند. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که در محضر اهل فن و هنر، سکوت و عدم سخن گفتن می‌تواند نشانه‌ای از حکمت باشد.