شمارهٔ ۱۱۰ - مطایبه ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / مقطعات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
دریغ آن ناصرالدین شاه و استبداد دورانش
عزیز حضرت سلطان امین بزم خاقانش
ز فراشان قرمزپوش و دژخیمان بدهیبت
چماق شاطر و چوب قرقچی در بیابانش
گهی در دشت دوشان تپه گه در مشکوی مشکین
شکار آهو و صید گوزن و ناز جیرانش
شدن نخجیر را پویان به دام عنبرین مویان
غزال چشم مهرویان پلنگ و ساری اصلانش
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به توصیف دوران سلطنت ناصرالدین شاه و استبداد آن زمان میپردازد. شاعر به وضعیت و زندگی شاه، همراهانش و طرز زندگی اشرافی او اشاره میکند؛ از فراشان و دژخیمان گرفته تا شکار و تفریحاتی که در دشتهای مختلف دارد. او با لحنی انتقادی از تجملگرایی و تباهیهای آن دوره سخن میگوید و به ناز و زیباییهای شکار و زندگی شاهانه ناصرالدین شاه اشاره میکند.