شمارهٔ ۱۶۰ - لراقمها ایضا شهر رجب ۱۳۲۳ ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / مقطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
ملک ایران در دو عهد از دست افغان شد خراب
نام افغان زین سبب در گوش ما شوم آمده
آن یکی در دولت مشئوم شه سلطان حسین
بس خرابیها ز افغان کاندرین بوم آمده
باز در عهد مظفر شه ز افغان شد چنانک
خوردنی زهر هلاهل شهد زقوم آمده
لیک فرق این دو افغان را که شد در این دو عهد
گویمت کاندر نظر پیدا و معلوم آمده
آن زمان از جنبش افغان ظالم شد خراب
این زمان از شورش افغان مظلوم آمده
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به دو دوره تاریخی اشاره می‌کند که در هر کدام ایران به دست افغان‌ها خراب شده است. در دوره اول، در زمان سلطنت شاه سلطان حسین، تخریب‌ها ناشی از ظلم افغان‌ها بود. اما در دوره دوم، در زمان شاه مظفر، این خرابیها نتیجه شورش افغان‌ها بود که به‌راستی مظلوم بودند. شاعر به تفاوت نحوه خراب شدن ایران در این دو زمان اشاره می‌کند؛ در دوره اول، افغان‌ها ظالم بودند و در دوره دوم، شرایط به گونه‌ای پیش رفت که افغان‌ها مظلوم تلقی می‌شدند.