شمارهٔ ۱۹ - ماده تاریخ جلوس محمد علی شاه ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / مقطعات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
تا محمد علی شه قاجار
صاحب تاج گشت و غاصب تخت
سیل کین کند از عمارت داد
پایه استوار و ریشه سخت
نه سرا ماند در جهان نه وثاق
نه گیا هشت بر زمین نه درخت
بسکه بدبخت بود اهل هنر
همه بستند از پناهش رخت
گشت سال جلوس او به سریر
بی کم و کاست «ای شه بدبخت »
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به دوران محمد علی شاه قاجار پرداخته و به توصیف حکومت او و عواقبش میپردازد. شاعر بیان میکند که چگونه او با غصب تاج و تخت، موجب ویرانی و نقص در جامعه شد. بحرانهای ناشی از سلطنت او باعث آسیب به هنر و فرهنگ گشت و مردم از حمایت او ناامید شدند. سالهای حکومت او را بخت بدی برای کشور توصیف کرده که نه تنها منجر به زوال بلکه به نابودی زندگی و فعالیتهای فرهنگی نیز انجامید.