نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۴۴ - در وجه تسمیه مهلبی ادیب الممالک

ادیب الممالک فراهانی / مقطعات / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

مهلب ابن ابی صفره میرزادی را

شنیده ام که زبونی رسید از قولنج

برای داوری این درد ریخت زر چندان

که گشت جمله تهی خانمان و کیسه و گنج

بپخت فرنیش از شیر گاو و قند و برنج

یکی طبیب و رهاندش ز درد و رنج و شکنج

از آن بنام مهلب مهلبیه بماند

چنانکه ماند ز لجلاج در جهان شطرنج

وزانش فرنی خوانند در بلاد عجم

که هم بفرن شود پخته بی مشقت و رنج

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شاعر از داستان مهلب ابن ابی صفره میرزادی سخن می‌گوید که به خاطر درد قولنج به پزشک مراجعه کرد. او برای درمان این درد، مقدار زیادی زر خرج کرد و خانه و مال و اموالش را تهی کرد. طبیب با تهیه فرنی از شیر گاو، قند و برنج، او را از درد و رنج نجات داد. پس از آن، این خوراک به نام مهلب به یادگار ماند و در برخی مناطق به فرنی معروف شد، چون به راحتی و بدون زحمت پخته می‌شود.