شمارهٔ ۵۳ - ماده تاریخ حاج آقا محسن عراقی ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / مقطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
حجت الاسلام کهف الحق ملا ذالمسلمین
کز درخت علم نطقش بار و فکرش بیخ شد
بحر علم و طور حکمت حاجی آقا محسن آنک
فلک دین را لنگر و مهد زمین را میخ شد
آنکه بودی خادمش مریخ و تیر از این سرای
در مقامی برتر از چرخ مه و مریخ شد
آنکه در هنگام حجت مشرک از انذار او
همچو مرغی بر فراز آتش اندر سیخ شد
پنجم شهر جمادی الآخره در آخرت
رفت و از سوگش اجل مستوجب توبیخ شد
بس بزرگ آمد غمش بر خلق از طبع ادیب
«اعظم الله اجرهم » این وقعه را تاریخ شد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره شخصیت حجت الاسلام ملا ذالمسلمین است؛ فردی که به علم و حکمت شناخته می‌شد و در زمان خود جایگاه بسیار بالایی داشت. او به عنوان خادمی بزرگ در عالم دین شناخته می‌شد و نقش مهمی در ارشاد و هدایت مردم ایفا کرده بود. مرگ او برای بسیاری از مردم نیکوکار و ادیبان غم‌انگیز بود و یاد و نامش در تاریخ باقی خواهد ماند. این شعر به نوعی بیانگر عظمت و تاثیرگذاری او در جامعه است و فقدانش را مایه تاسف می‌داند.