نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۲۳ - شرایط قضاوت ادیب الممالک

ادیب الممالک فراهانی / مثنویات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

کسی بر حکم بین الناس بگزین

که گویندت نیایی خوبتر زین

سزای مسند است آن پاک طینت

که باشد فضلش افزون از رعیت

دم خصمش نسازد تار و تیره

بلغزش دل نیازد خار و خیره

چو خصمان در برش سازنده حجت

شود تاریک از هر سو محبت

قرین عصمت و پرهیزگاری

شریک حلم و جفت و بردباری

ببین اندر هنرهائی که ورزد

که هر مردی بکار خویش ارزد

نظر کن نیک و کار مزد بشناس

به قدر همتش می داد ازو پاس

ز رنج و سختیش اندازه برگیر

ز هر کارش حسابی تازه برگیر

مده رنج کسی نسبت بغیرش

که هر کس زاید از خود شر و خیرش

برفق آرند از ایشان بی سود

نیاز آید از ایشان دست فرسود

چو زنگه شبه در آیینه کار

فراز آید کند آیینه را تار

شتاب و عجله را از کف گذارد

به آرامی ز هر سو ره سپارد

مکن بهر از رشوت کار را بیع

که این حاصل ندارد در جهان ریع

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به توصیف ویژگی‌های قاضی یا حکم می‌پردازد که باید برای داوری میان مردم برگزیده شود. قاضی باید دارای پاکی نیت و فضیلت بیشتر از دیگران باشد و توانایی مدیریت خصومت‌ها را داشته باشد. او باید عادل باشد و از ارتکاب خطا دوری کند. مهم است که قاضی بر مبنای شایستگی و هنر خود انتخاب شود و زحمات و تلاش‌های او به درستی شناخته شود. همچنین، از رشوه و نادرستی در کارهای قضائی پرهیز شود، زیرا این اعمال نتیجه‌ای خوبی نخواهد داشت. در کل، مهم‌ترین ویژگی‌ها برای یک قاضی، پاکی، عفت، بردباری و عدالت است.