شمارهٔ ۱۴ اثیر اخسیکتی
اثیر اخسیکتی / قطعات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
هر که را دردل از خرد خبراست
صنعت ذات او همه هنر است
هنری باش و هرچه خواهی باش
نه بزرگی بمادر و پدر است
نافه مشک را به بین بمثل
کز لباس بدیع معتبر است
مردم بیخرد ز روی قیاس
بر آن کس که صاحب بصر است
گرچه از جنس مردم است به شخص
به حقیقت ز جنس گاو و خر است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره اهمیت خرد و دانش در زندگی انسانی است. شاعر بیان میکند که شخصیت فرد به هنری که در دل دارد و خردی که به آن دست یافته است، بستگی دارد و نه به احترام و بزرگی که از خانواده به ارث برده است. او به دو دسته از مردم اشاره میکند: خردمندان که دارای بصیرت هستند و بیخردان که فقط بر اساس ظواهر قضاوت میکنند. در نهایت تأکید میکند که هرچه فرد از نظر ظاهری شبیه مردم باشد، اگر بیخرد باشد به حقیقت از جنس چهارپایان است.