شمارهٔ ۱۰۵ - در فضیلت عقل و شرف انسان به خرد انوری
انوری ابیوردی / مقطعات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
برترین مایه مرد را عقلست
بهرین پایه مرد رد تقویست
بر جمادات فضل آدمیان
هیچ بیرون از این دو معنی نیست
چون از این هر دو مرد خالی ماند
آدمی و بهیمه هر دو یکیست
کافران را که آدمی نسبند
نص بل هم اضل از این معنیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این ابیات، شاعر به بررسی ویژگیهای انسانیت و برتریهای مرد میپردازد. او عقل و تقوی را به عنوان دو ویژگی اساسی انسانها معرفی میکند. اگر کسی فاقد این دو ویژگی باشد، در واقع تفاوتی با حیوانات نخواهد داشت. همچنین اشاره میکند که افراد کافر، که انسانیت را زیر سوال میبرند، از این جنبه حتی در معرض افت بیشتری هستند. به طور کلی، این شعر به اهمیت عقل و تقوی در تعریف انسانیت میپردازد.