شمارهٔ ۲۵۱ - در هجو شخصی که به علی مهتاب مشهور بود انوری
انوری ابیوردی / مقطعات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
طبع مهتاب را دو خاصیت است
که ببندد بدان و بگشاید
به یکی جان چو جور بخراشد
به دگر دل چو عدل بزداید
ماهتابیست این علی مهتاب
که اخس الخواص میزاید
سیب انصاف را ببندد رنگ
قصب عهد را بفرساید
گل آزادگی نکرده فزون
در زکام جفا بیفزاید
مد دریای مکرمت نکند
تا به جوی ثنا برون ناید
باز در جزر میکند تاثیر
تا چو آب و گلشن بیالاید
این چنین ماهتاب دانی چه
گازر حادثات را شاید
تا گرش در حساب کون و فساد
کز شش و هفت جام درباید
به ذراع فجی به دست قضا
ناگهان بر فناش پیماید
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به توصیف ماهتاب و ویژگیهای آن میپردازد. ماهتاب دارای دو خاصیت است: یکی اینکه میتواند به جوهر جان نیش بزند و دیگری اینکه دل را به عدالت فرود آورد. در واقع، این ماهتاب نماد علیاست که خاصیتهای برجستهای را به ارمغان میآورد. همچنین اشاره میشود که ماهتاب میتواند انصاف را تحت تأثیر قرار دهد و عهد را فرسوده کند. در این متن، آزادگی به نمایش گذاشته میشود که در شرایط سخت و جفا، باز هم پابرجاست. به نوعی، ماهتاب نمایانگر تغییرات و تأثیرات در زندگی و طبیعت است و در نهایت اشاره میشود که ممکن است با قضا و قدر ناگهان به فنا برسد. این شعر به عمق فلسفی و معنایی اشاره دارد که اتفاقات و تحولات زندگی چگونه تحت تأثیر عوامل مختلف میتواند باشد.