شمارهٔ ۳۱۸ - در تمثیل انوری
انوری ابیوردی / مقطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
صاحبا از نیکخواه و بدسگالت یک مثال
دیده‌ام از چرخ دولاب و در آنم نیست شک
میل دورش چون به گردش می‌درآید دیده‌ای
یک طرف سوی زمین دیگر طرف سوی فلک
قصد و میل نیکخواه و بدسگالت همچنوست
در ترقی زی درج و اندر تراجع زی درک
این کنار از کام دل برمی‌شود سوی سماک
وان دماغ از مغز خالی می‌شود سوی سمک
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به تفاوت‌های میان نیکخواهی و بدسگالی اشاره می‌کند و آن‌ها را به چرخش یک چرخ‌دنده تشبیه می‌کند. وقتی یک طرف چرخ به پایین می‌آید، طرف دیگر به سمت بالا می‌رود. این نماد نشان‌دهنده این است که نیکخواهی و بدسگالی در زندگی انسان‌ها نیز همین‌طور عمل می‌کنند؛ به این معنا که حرکت به سمت ترقی یا تراجع به مضمون نیک و بد بستگی دارد. شاعر اشاره می‌کند که نیکخواهی به سمت آسمان و بدسگالی به سمت زمین حرکت می‌کند، و در نهایت نتیجه و عواقب این دو نوع نگاه در زندگی انسان‌ها متفاوت است.