نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۳ - در بیان نمایش و روش و کشش عطار

عطار نیشابوری / بیان الارشاد / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

کسی کو صاحب این درد باشد

درونش از دو عالم فرد باشد

هر آنکو طالب این کار نبود

مقامش اندرین ره یار نبود

نمایش باشد از اول قدمگاه

پس آنگه گردشش باشد بناگاه

چو گردید او روش پیدا کند زود

چنان کاندر طریقت شرع فرمود

پس آنگاهی کشش در پیش آید

ز پیش مال و جاه خود برآید

چو صدیقان ره درویش گردد

عدو مال و جاه خویش گردد

شریعت را شعار خویش سازد

دوای درد و کار خویش سازد

بیک سنت مخالف چون نگردد

ز دست نفس خود در خون نگردد

روش از راه شرع آید فرا دید

کشش زان اصل و فرع آید فرادید

حقیقت راه حق میدان که شرعست

اساس بندگی زان اصل و فرع است

چو او در راه حق هشیار باشد

کشش خود دایماً در کار باشد

شریعت را چو شد منقاد و بنده

شود معلوم آن هر دو رونده

که یک جذبه ورا چندین کشش کرد

که در صد قرن نتوان آن روش کرد

چو او را در شریعت پرورش بود

یقین دان اوّل و آخر کشش بود

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به بیان درد و رنجی می‌پردازد که کسی که به حقیقت و مسیر حق پیوسته، آن را تجربه می‌کند. شاعر می‌گوید که کسی که طالب این مسیر نیست، در واقع شایستگی این مقام را ندارد. مسیر حق ابتدا به صورت نشانه‌هایی ظاهر می‌شود و پس از آن، فرد می‌تواند حقیقت را شناسایی کند. شاعر تأکید می‌کند که برای ورود به این مسیر، باید از مال و جاه و دنیای مادی فاصله گرفت و به شریعت و اصول معنوی توجه کرد. وقتی کسی در این راه به درستی قدم نهد و از تمایلات نفس خود آزاد شود، می‌تواند حقیقت را ببیند. در نهایت، این شعر می‌گوید که حقیقت و شریعت به هم پیوسته‌اند و باید به هر دو پایبند بود تا بتوان به کشش درونی و رشد حقیقی دست یافت. پرورش در مسیر شریعت ضمانتی برای درستی کشش و راه یافتن به حقیقت می‌باشد.