نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۸ - در بیان اربعین ثانی عطار

عطار نیشابوری / بیان الارشاد / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

پس آنگه ساز و ترتیب سفر کن

بکلی خویش را از خود بدر کن

تو اصل کار خود را نیستی دان

که از هستی نیابی ذوق ایمان

بساز از جان تو ساز اربعینت

که تا ایزد بود یار و معینت

برآور اربعین ثانی ای یار

تهی از خود شو و فارغ از اغیار

بفکر اندر شده مستغرق وقت

بری گشته ز شکر و کبر و ازمقت

بذکر اندر زبان با دل موافق

بدار ای جان که تا باشی توصادق

مکن ذکری به جز تهلیل جانا

که تهلیست بهتر ذکر دانا

دل خود را بجد و جهد میجوی

که تا گاهیت بنماید ترا روی

اگر روی دل خود بازیابی

تمامت برگ خود را ساز یابی

مگردان قوت خود کمتر ز پنجاه

مباش ایمن ز نقش خویش در راه

بقدر طاقت خود خواب کن دور

ز بیخوابی مشو یکباره رنجور

شب هر جمعهٔ بیدار میباش

بجان و دل تو اندر کار میباش

چنان میکوب این در را بحرمت

که بگشایند و بخشایند جرمت

بدین سان اربعینی چون برآری

بدان در ره ز معنی برقراری

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به سفر معنوی و خودسازی اشاره دارد. نویسنده توصیه می‌کند که از خودخواهی و تعلقات دنیوی رها شویم و با دل و جان خود به خودسازی بپردازیم. او بر اهمیت راز و نیاز و ذکر گفتن تأکید دارد و می‌گوید که باید با جدیت و خلوص نیت به دعا و عبادت بپردازیم. شب‌های جمعه زمان مناسبی برای بیداری و ارتباط با خداوند است. هدف نهایی این سفر معنوی رسیدن به حقیقت و نزدیک شدن به معانی عمیق زندگی است. در نهایت، نویسنده به یادآوری نکته‌ای مهم می‌پردازد: برای بهره‌وری از این سفر معنوی، باید خود را خالی از خودپرستی کرده و در جستجوی محبت الهی باشیم.