بخش ۱۵ - در وصف علی مرتضی علیه السّلام فرماید عطار
عطار نیشابوری / دفتر اول / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
دل و جان در رضاشان هر دو در باز
پس آنگه تو حجاب از رخ برانداز
دل و جان باز اندر راه ایشان
اگر هستی تو مر آگاه ایشان
دل و جان تو ایشانند دریاب
اگر در خانهٔ عشقی تو دریاب
ز علم حیدری تو گر بدانی
ترا بنماید اسرار معانی
که در علمست اسرار حقیقت
از او یابند ره جویان طریقت
طریقت زوست از احمد شریعت
جدا زین هردو آمد کلّ حقیقت
حقیقت مرتضی نفس رسولست
محبّ او یقین صاحب قبولست
حقیقت مرتضا مرکان علمست
که او پیوسته هم با جاه و حلمست
حقیقت مرتضی اسرار دینست
که او از اولیا صاحب یقنست
حقیقت مرتضی کل نور شرعست
که او هم رهنمای اصل و فرعست
حقیقت مرتضی اسرار دریافت
در اینجاگه حقیقت یار دریافت
حقیقت مرتضی دم از یکی زد
چو او بُد در یقین دم بیشکی زد
حقیقت مرتضی دلداردینست
که او سر حلقهٔ اسرار دینست
حقیقت مرتضی ذات و صفاتست
که او در لو کشف او نور ذاتست
حقیقت مرتضی عین خدایست
تمامت اولیا را رهنمایست
حقیقت مرتضی شاهست و ماهست
که او هم سایهٔ نوراله است
حقیقت مرتضی این راز برگفت
دُرِ اسرار ربّانی عیان سُفت
حقیقت مرتضی بنمود ما را
عیان او لو کشف بنمود ما را
یکی دید او و دائم در یکی بود
در این اسرار کل حق بیشکی بود
یکی دید و ز یکی گفت اسرار
تمامت سالکان ره بیکبار
مر او رادوستدار وخاک پایند
که از گفتار او اندر لقایند
حقیقت مرتضی توحیددانست
نه همچون دیگران تقلید دانست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به نوعی اشاره به حقیقت و معرفت الهی دارد و عظمت جایگاه حقیقت مرتضی (امام علی) را مورد تأکید قرار میدهد. نویسنده به توحید، علم، و سیر و سلوک در راه حقیقت اشاره میکند و میگوید که حقیقت مرتضی همواره با علم و حلم است و اسرار دین را درک میکند. او به معنای عمیقتر ارتباط بین دین و حقیقت پرداخته و تأکید میکند که شناخت این حقیقت، انسان را به مقام والایی میرساند. همچنین، اشاره به لزوم درک پیامهای او و پیروی از ایشان در مسیر معرفت و حقیقت وجود دارد. در نهایت، حقیقت مرتضی به عنوان منبع رهنمونی برای سالکان و عاشقان خداوند شناخته میشود.