بخش ۱ - بسم الله الرحمن الرحیم عطار
عطار نیشابوری / مظهرالعجایب / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
آفرین جان آفرین و جان جان
آنکه هست او آشکارا و نهان
در مقام لایزالی آشکار
در درون عاشقان بیقرار
آسمان یک پرده از اسرار او
وین زمین یک نقطه از پرگار او
ای منزّه از همه بود ونبود
وی مبرّا از همه گفت و شنود
آسمان چون چرخ سرگردان او
قل هو الله آیتی در شان او
خاک را از قدرت خود آفرید
عقل و جان آورد از صنعت پدید
آفتاب از صنع او گردان شده
ماه و زهره در رهش حیران شده
جسم را از خاک قدرت نقش داد
روح را از آتش و از باد زاد
روح را چون جان در این تن او نهاد
سرّ اسرارش در این جان زوفتاد
این زمین یک خشت از ایوان او
نحن اقرب گفتهٔ دیوان او
هیچکس آسان به کنهش پی نبرد
تا بظاهر او یقین از خود نمرد
ای بخود مغرور در ملک جهان
کی بیایی تو ز کنه او نشان
ای ز تو غافل همه عالم تمام
سرّ اسرارت میان خاص و عام
دانهٔ لطف معانی داشتی
در میان جان آدم کاشتی
چون حق آمد در درون تو نهان
این زمان عطّار درها میفشان
بعد از این گویم همه نعت رسول
حضرت حق کرده عرفانش قبول
از محّمد گویم و اطوار او
من یقین دانستهام کردار او
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به توصیف خداوند و صفات بینظیر او میپردازد. شاعر از وجود الهی که هم آشکار است و هم پنهان، سخن میگوید و او را در مقامهای لایزال و جاودان توصیف میکند. او به آسمان و زمین به عنوان نشانههایی از عظمت خدا اشاره میکند و قدرت او را که جهان و موجودات را آفریده، ستایش میکند. همچنین به روح انسان و ارتباط آن با خداوند اشاره دارد و به این نکته میپردازد که هیچکس نمیتواند به عمق وجود او پی ببرد. در نهایت، شاعر به پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص)، اشاره میکند و نعت او را بیان میدارد. این شعر به طور کلی بر عشق و تسلیم در برابر حق و تلاش برای درک وجود الهی تاکید دارد.