نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۵ - اشاره به کتاب‌های منظوم شیخ عطار

عطار نیشابوری / مظهرالعجایب / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

گر ازین مرهم نیابی کام خویش

جوهر الذاّتم بیاور تو به پیش

آنچه از وی بشنوی در خویش بین

تاشود سرّ عجایب پیش بین

جوهر الذّاتم سخن بی پرده است

همچو اشتر نامه مستی کرده است

گر تو از مرغ حقایق پر بری

منطق الطّیرم بخوان تا بر بری

مرغ عطّار از زبان حق شنید

لاجرم از آشیان حق پرید

چونکه حق بشناختی شیرین به بین

تا شود این دید تو حقّ الیقین

رو تو اسرار ولایت گوش کن

و آنگهی جام هدایت نوش کن

گر تو از جام محبّت می خوری

جانب شهر ولایت پی بری

رو مصیبت نامه را از سر بخوان

تا شود حاصل تو رامقصود جان

گر الهی نامه را گیری بگوش

جام وحدت را کنی بی شبهه نوش

پندنامه گر بیابی در جهان

تو عزیزش دار همچون جان جان

تا بیابی عزّت دنیا و دین

آنگهی بر تخت سلطانی نشین

رو بذکر اولیا مشغول شو

و آنگهی چون تذکره مقبول شو

همچو ایشان ترک کن تجرید شو

دور روزی چند ازتقلید شو

من کتب بسیاردارم در جهان

لیک مظهر را عجایب نیک دان

مظهر کلّ عجایب حیدر است

در میان سالکان او رهبر است

ختم کردم این کتب بر نام او

زآنکه دارم مستیی از جام او

هر که او از جام تو یک قطره خورد

گوی دولت از میانه او ببرد

ای تو درمقصود یکتا آمده

مظهر سرّ هویدا آمده

احمد مرسل چو رویت را بدید

گفت اینک نور حق از حق رسید

حق بسی گفته ثنا در شأن او

گر نمی‌دانی بخوان قرآن او

گر تو از قرآن حق منکر شوی

بیشکی میدان که تو کافر شوی

ای ز بینش مقصد و مقصود حق

وی بدانش برده تو از کلّ سبق

ای تو درعالم محقّق آمده

نور تو با ذات ملحق آمده

پرتو ذات الهی بود تو

بحرها چون شبنمی از جود تو

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به مضامین عرفانی و شناخت حقایق هستی می‌پردازد. شاعر می‌گوید که اگر نتوانی از مرهم معنوی آرامش یابی، باید به جوهر وجود خود پی ببری. او بر این نکته تأکید می‌کند که شناخت حقایق در درون خود انسان نهفته است و با نگریستن به این اندرون، می‌توان به معجزات و اسرار الهی دست یافت. شاعر از خواندن متون عرفانی مثل "منطق الطیر" و "الهی نامه" توصیه می‌کند که آنها را برای کسب معرفت و هدایت مطالعه کنیم. همچنین اشاره دارد به اهمیت محبت و توجه به اولیا، و اینکه این مسیر انسان را به عزت و مقام والایی می‌رساند. او همچنین بر لزوم دوری از تقلید و توجه به عارفان بزرگ همچون حضرت علی(ع) تأکید می‌کند که مظهر عجایب الهی هستند. در نهایت، شاعر با اشاره به نور و حقیقت، خواننده را به درک عمیق‌تری از وجود و حقیقت دعوت می‌کند و بیان می‌کند که هر کس از این نور بهره‌مند شود، به مقامات بالای معنوی نائل می‌گردد.