بخش ۵۱ - بیان سر لو کشف نمودن علی علیه السلام و به عین الیقین، عالم بعلوم آن بودن عطار
عطار نیشابوری / مظهرالعجایب / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
آن امیری کو بود در راه حق
برده از کلّ خلایق او سبق
خوانده او علم لدنی را تمام
بوده او در علم معنی با نظام
گفت چون حق را بدیدم در یقین
گشت کشف من همه اسرار دین
چونکه علمت یافت حق را در عیان
دان که حق با تست در معنی نهان
گر ببیند آنچه من هم دیده‌ام
یکسره و بیش و نه کم دیده‌ام
سرّ غیبی بر دلم گشته عیان
گرچه هست از دیدهٔ هر کس نهان
از نهان و آشکارا حاضرم
بر زمین و آسمانها ناظرم
چون بدیدم حق نبینم هیچ غیر
غیر را در این معانی نیست سیر
من بباطن دیده‌ام حق را یقین
دیده بگشا و بمن حق را ببین
من بعین عین خود حق بین شدم
ز آن باهل بغی اندر کین شدم
هرکه از فرمان من سر تافته
او وجود خویش بی سر یافته
هرکه با حق راست رفت ایمان برد
ورنه از شمشیر من کی جان برد
داده حق بر من بقدرت ذوالفقار
تاکشم از جان بی‌دینان دمار
من بغیر از حق نبینم هیچ چیز
زآنکه او بخشیده ما را این تمیز
هرچه حق گفته است من آن کرده‌ام
غیر حق را جمله ویران کرده‌ام
ای برادر راه حق چون شاه رو
زآنکه او در راه حق بُد پیش رو
رو چو او دین محمّد را بگیر
تا شود روز پسینت دستگیر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر درباره شخصیتی است که در راه حق و حقیقت مسیر روشنی را طی کرده و به علم و یقین دست یافته است. او با دیدن حق، تمامی اسرار دین برایش کشف شده و درک عمیقی از معانی حق به دست آورده است. این فرد به دیگران توصیه می‌کند که با پیروی از راه حق، به حقیقت و ایمان برسند و از راهنماهای صحیح بهره ببرند. او تأکید می‌کند که غیر از حق هیچ چیز دیگری نمی‌بیند و برای حفظ حق و دین، آماده است تا با هر دشمنی برخورد کند. در نهایت، او به برادرانش توصیه می‌کند که راه حق را در پیش گیرند تا به رستگاری دست یابند.