بخش ۸۲ - در حکایت بیداری بیداردلان که تنبیه است بآگاهی ارباب عرفان و رهائی یافتن از خواب غفلت بیحاصلان عطار
عطار نیشابوری / مظهرالعجایب / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
مالک دینار مرد کار بود
از ریاضت روز و شب بیمار بود
گفت او را دختر وی ای پدر
خود ز بیخوابی بود دردت مگر
گفت مالک کی برحمت همنشین
من زخواب خود همی باشم حزین
زآنکه خواب غفلت از شیطان بود
خود به بیداری همه رحمن بود
دیگر آنکه چون بیاید دولتی
خفته باشم من بخواب غفلتی
چونکه در غفلت بیابد خفته را
بگذرد آن خفتهٔ بنهفته را
پیش شب بیدار، گیرد او قرار
من بمانم دور از او محروم و زار
دولت حق پیش آن کامل بود
کو ز بی‌خوابیش درد دل بود
هرکه درخوابست او خربنده است
وآنکه بیدار است او دل زنده است
هرکه در خوابست او را دید نیست
ذرّهٔ در جان او توحید نیست
هرکه در خوابست در غفلت بود
هرکه بیدار است در دولت بود
هرکه در خوابست او دارد ممات
هرکه بیدار است او دارد حیات
هرکه در خوابست او رحمت ندید
هرکه بیدار است او زحمت ندید
هرکه درخوابست از حق دور شد
هرکه بیدار است او پرنور شد
هرکه در خوابست در غفلت بود
هرکه بیدار است در عصمت بود
هرکه در خوابست از وی دور شو
هرکه بیدار است با او نور شو
هرکه در خوابست او را برگ نیست
هرکه بیدار است اور ا مرگ نیست
هرکه در خوابست او را دیو زاد
هرکه بیدار است او را نیک باد
هرکه درخوابست او کی دیدروز
هرکه بیدار است او کم دید سوز
خواب چبود غفلت و پندار اوست
هست بیداری همه بیدار دوست
تو به بیداری سخن را ختم کن
خواب کم کن ختم شد بر این سخن
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
مالک دینار، مردی زحمتکش و سالک، به خاطر ریاضت و خواب‌آلودگی خود بیمار است. دخترش از او می‌پرسد که آیا او در حال غفلت از خواب است یا خیر. مالک در پاسخ می‌گوید که خواب غفلت است و بیداری منجر به رحمت و نزدیک شدن به خداوند می‌شود. او تأکید می‌کند که بیداری باعث درک حقیقت و زندگی واقعی می‌شود در حالی که خواب به معنای مرگ و غفلت است. بیدار بودن به معنای درک خدا و نور و زندگی است، و در مقابل خواب به دوری از حق و غفلت می‌انجامد. او در نهایت به اهمیت بیداری و سخن گفتن از حقیقت تأکید می‌کند و پیشنهاد می‌کند که کم کردن خواب و بیشتر بیدار بودن، راهی برای درک و نزدیک‌تر شدن به خداوند است.