عقیدهٔ دیوانه‌ای درباره دو عالم عطار
عطار نیشابوری / حکایت بط / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
کرد از دیوانه‌ای مردی سؤال
«کاین دو عالم چیست با چندین خیال؟»
گفت: کاین هر دو جهان بالا و پست
قطرهٔ آب است، نه نیست و نه هست
گشت ز اول قطرهٔ آب آشکار
قطرهٔ آب است با چندین نگار
هر نگاری کآن بود بر روی آب
گر همه زآهن بود گردد خراب
هیچ چیزی نیست زآهن سخت‌تر
هم بنا بر آب دارد در نگر
هرچ را بنیاد بر آبی بوَد
گر همه آتش بوَد خوابی بوَد
کس ندیده‌ست آب هرگز پایدار
کی بوَد بر آب، بنیاد استوار؟
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، سؤالی از یک دیوانه درباره وجود دو جهان (این دنیا و دنیای دیگر) مطرح می‌شود. پاسخ دیوانه این است که هر دو جهان مانند قطره‌ای آب هستند که نه واقعی است و نه غیر واقعی. او توضیح می‌دهد که هر چیزی که بر روی آب قرار دارد (مانند نقوش روی سطح آب)، به زودی نابود می‌شود. حتی سخت‌ترین چیزها مثل آهن نیز نمی‌توانند به درستی بر آب استوار بمانند. به عبارت دیگر، هر چیزی که اساسش بر آب باشد، در واقع ناپایدار است و نمی‌تواند دوام بیاورد. بنابراین، بنیاد هر چیزی که بر آب استوار باشد، همچنان ناپایدار خواهد بود.