دولتی که سحرهٔ فرعون یافتند عطار
عطار نیشابوری / عذر آوردن مرغان / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
می‌ندانم هیچ‌کس در کون یافت
دولتی کان سحرهٔ فرعون یافت
آن چه دولت بود کایشان یافتند
آن زمان کان قوم ایمان یافتند
جان جداکردند ازیشان آن نفس
هرگز این دولت نبیند هیچ کس
یک قدم در دین نهادند آن زمان
پس دگر بیرون نهادند از جهان
کس ازین آمد شدی بهتر ندید
هیچ شاخی زین نکوتر بر ندید
دیگری گفتش که ای صاحب نظر
هست همت را درین معنی خبر
گرچه هستم من به صورت بس ضعیف
در حقیقت همتی دارم شریف
گر ز طاعت نیست بسیاری مرا
هست عالی همتی باری مرا
گفت مغناطیس عشاق الست
همت عالیست کشف و هرچ هست
هر که را شد همت عالی پدید
هر چه جست، آن چیز حالی شد پدید
هرک را یک ذره همت داد دست
کرد او خورشید را زان ذره پست
نطفهٔ ملک جهانها همت است
پر و بال مرغ جانها همت است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر درباره جستجوی دولت و کمال روحانی است. شاعر از افرادی سخن می‌گوید که در زمان ایمان آوردن به خداوند و جدایی از نفس و دنیای مادی، به نوعی دولت حقیقی دست یافته‌اند. او به قدرت همت اشاره می‌کند و می‌گوید که هر کس همتی بالا داشته باشد، می‌تواند هر چیزی را که می‌خواهد به دست آورد. همت به عنوان نیرویی قدرتمند معرفی شده است که می‌تواند انسان را به سطوح بالاتر روحانی برساند و حتی دنیا را تحت تأثیر قرار دهد. شاعر تأکید می‌کند که همت و اراده می‌تواند زندگی و سرنوشت فرد را تغییر دهد و او را به ملکوت نزدیک‌تر کند.