عقیدهٔ دیوانه‌ای دربارهٔ عالم عطار
عطار نیشابوری / بیان وادی توحید / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
گفت آن دیوانه را مردی عزیز
چیست عالم، شرح ده این مایه چیز
گفت هست این عالم پر نام و ننگ
همچو نخلی بسته از صد گونه رنگ
گر به دست این نخل می‌مالد یکی
آن همه یک موم گردد بی‌شکی
چون همه مومست و چیزی نیز نیست
رو که چندان رنگ جز یک چیز نیست
چون یکی باشد همه، نبود دوی
نه منی برخیزد اینجا نه توی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
مردی عزیز به دیوانه‌ای گفت که این جهان چیست. دیوانه جواب داد که این جهان پر از نام و ننگ است، مانند نخل‌هایی که رنگ‌های مختلفی دارند. اگر کسی به دست این نخل‌ها بمالد، همه چیز به یک موم تبدیل می‌شود و در واقع هیچ چیز واقعی نیست. چون در نهایت تمام رنگ‌ها یکی است و وجود دوگانگی (من و تو) در این میان بی‌معناست.