بخش ۱۳ - فی فضیلة امیرالمؤمنین علی رضی الله عنه عطار
عطار نیشابوری / آغاز کتاب / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
رونقی کان دین پیغامبر گرفت
از امیرمؤمنان حیدر گرفت
چون امیر نحل شیر فحل شد
زآهن او سنگ موم نحل شد
میر نحل از دست و جان خویش بود
زانکه علمش نوش وتیغش نیش بود
گفت اگر در رویم آید صد سپاه
کس نبیند پشت من در حرب گاه
روستم گر اهل و گر نااهل بود
چون ز زالی یافت مردی سهل بود
مردی او از خدای لایزال
وان رستم یا ز دستان یا ز زال
شیر حق با تیغ حق دین پروری
همچو زال و رستم دستان گری
او دو مغز است از حسین و از حسن
بل دو مغز است او ازین هر دو سخن
لافتی الا علیش از مصطفاست
وز خداوند جهانش هل اتی است
ازدو دستش لافتی آمد پدید
وز سه قرصش هل اتی آمد پدید
آن سه قرص او چون بیرون شد براه
سرنگون آمد دو قرص مهر و ماه
چون نبی موسی علی هارون بود
گر برادرشان نگوئی چون بود
هر دو هم تخماند و هم دم آمده
موسی و هارون همدم آمده
او چو قلب آل یاسین آمدست
قلب قران یا و سین زین آمدست
قلب قرآن قلب پر قرآن اوست
وال من والاه اندر شأن اوست
ناقة اللّه بود در سنگ ای عجب
سنگ شق شد ناقه آمد در طلب
چون علی فزت و رب الکعبه گفت
ناقة اللّه شیر حق را بر گرفت
گر بحق میگوئی الحق بود خوش
اشتر حق شیر حق را بارکش
گر شتر شد ریسمانی در دهن
با حسین طفل از خلق حسن
آنکه اشتر گشت از بهر پسر
او فرستاد اشتر از بهر پدر
اشتر حق کشته اشقی الاولین
شیر حق را کشته اشقی الاخرین
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، به بزرگی و فضیلتهای امیرالمؤمنین علی (ع) اشاره شده است. شاعر بیان میکند که علی (ع) با شجاعت و داناییاش در دین پیامبر (ص) درخشید و به عنوان یک جنگجو و مولای مؤمنان شناخته شد. او در میدان نبرد همچون رستم از نیرومندترین شخصیتها بود و به دیگران نبرد را به نمایش گذاشت. علی (ع) به عنوان نماد حق و حقیقت، در دفاع از دین و پیروزی بر باطل تلاش فراوانی کرد. همچنین او از نسل امام حسین (ع) و امام حسن (ع) است و به قلب قرآن و آموزههای دینی وابسته است. همچنین شاعر به داستان ناقه الهی و تقدیر الهی در مورد سنگ و صدای حق اشاره میکند و به رابطه عمیق علی (ع) با خدا و پیامبر (ص) میپردازد. این شعر نهایتاً به کشتن روحانی و باطلسوزی علی (ع) در تاریخ اشاره دارد.