بخش ۱۶ - فی فضیلة حسین رضی الله عنه عطار
عطار نیشابوری / آغاز کتاب / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
کیست حق را و پیمبر را ولی
آن حسن سیرت حسین بن علی
آفتاب آسمان معرفت
آن محمد صورت و حیدر صفت
نه فلک را تا ابد مخدوم بود
زانکه او سلطان ده معصوم بود
قرة‌العین امام مجتبی
شاهد زهرا شهید کربلا
تشنه او را دشنه آغشته بخون
نیم کشته گشته سرگشته بخون
آن چنان سرخود که برد بی دریغ
کافتاب از درد آن شد زیر میغ
گیسوی او تا بخون آلوده شد
خون گردون از شفق پالوده شد
کی کنند این کافران با این همه
کو محمد کو علی کو فاطمه
صد هزاران جان پاک انبیا
صف زده بینم بخاک کربلا
در تموز کربلا تشنه جگر
سر بریدندش چه باشد زین بتر
با جگر گوشهٔ پیمبر این کنند
وانگهی دعوی داد ودین کنند
کفرم آید هرکه این را دین شمرد
قطع باد از بن زفانی کین شمرد
هرکه در روئی چنین آورد تیغ
لعنتم از حق بدو آید دریغ
کاشکی ای من سگ هندوی او
کمترین سگ بودمی در کوی او
یا درآن تشویر آبی گشتمی
در جگر او را شرابی گشتمی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به توصیف شخصیت و مقام حسین بن علی، نوه پیامبر اسلام (محمد) و فرزند امام علی و دختر حضرت فاطمه (س) می‌پردازد. شاعر حسین را به عنوان ولی خدا و آفتاب معرفت می‌داند و بر اهمیت و مقام او در تاریخ اسلام تأکید می‌کند. همچنین، به واقعه عاشورا و شهادت او در کربلا اشاره می‌کند و احساس اندوه و خشم نسبت به کسانی که دست به جنایت علیه او زده‌اند، ابراز می‌کند. او به این حقیقت می‌پردازد که چنین رفتارهایی با دینی که باید مبتنی بر محبت و آرامش باشد، تناقض دارد و از خداوند می‌خواهد که این یزیدها را لعنت کند. شاعر در پایان آرزو می‌کند که اگرچه نمی‌تواند به مقام حسین برسد، حداقل به عنوان یک خادم در خدمت او باشد.