بخش ۵ - الحكایة و التمثیل عطار
عطار نیشابوری / بخش دوازدهم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
کاملی گفته‌ست از پیران راه
هر که عزم حج کند از جایگاه
کرد باید خان ومانش را وداع
فارغش باید شد از باغ وضیاع
خصم را باید خوشی خشنود کرد
گر زیانی کرده باشی سود کرد
بعد از آن ره رفت روز و شب مدام
تا شوی تو محرم بیت الحرام
چون رسیدی کعبه دیدی چیست کار
آنکه نه روزت بود نه شب قرار
جز طوافت کار نبود بر دوام
کار سرگردانیت باشد مدام
تا بدانی تو که در پایان کار
نیست کس الا که سرگردان کار
عاقبت چون غرق خون افتادنست
همچو گردون سرنگون افتادنست
آنچه میجوئی نمیآید بدست
وز طلب یک لحظه مینتوان نشست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره سفر زائران حج و چگونگی آمادگی برای این سفر مقدس است. شاعر تأکید می‌کند که هر کس تصمیم به رفتن به حج دارد، باید از زندگی و دارایی‌های خود وداع کند و خود را برای سفر آماده کند. در راه، زائر باید به یاد داشته باشد که تا رسیدن به کعبه باید مدام در تلاش باشد و غرق در عبادت باشد. همچنین بیان می‌کند که در نهایت، انسان و تلاش‌هایش در دنیا به نوعی سرگردانی و عدم قرار می‌انجامد و آنچه انسان به دنبال آن است، ممکن است هرگز در دسترسش نباشد. به طور کلی، این متن نگاهی عمیق به فلسفه سفر حج و سختی‌ها و چالش‌های آن دارد.