بخش ۴ - الحكایة و التمثیل عطار
عطار نیشابوری / بخش بیست و پنجم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
آن یکی را دیگری سخت
بز گرفتی تو مرا ای شور بخت
گفت مجنونیش چون هستی تو خر
گر بزی بیشت نگیرد غم مخور
هرکه او صورت پرستی پیشه کرد
کی تواند از صفت اندیشه کرد
اصل صورت نفس شهوانی تست
اصل معنی جان روحانی تست
ترک صورت گیر در عشق صفت
تا بتابد آفتاب معرفت
صورتت جز خلط و خونی بیش نیست
مرد صورت مرد دور اندیش نیست
هرچه آن از خلط و خون زیبا بود
مبتلای آن شدی سودا بود
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن شاعر به نقد عشق ظاهری و دنیایی می‌پردازد و به دوستی که به زیبایی ظاهری علاقه دارد، هشدار می‌دهد. او می‌گوید که اگر کسی تنها به صورت و زیبایی‌ها توجه کند، نمی‌تواند به عمق معانی و حقیقت عشق دست یابد. عشق واقعی باید از قید و بند ظاهر رها شود و به عمق روحانی توجه کند. در نهایت، او به این نکته اشاره می‌کند که زیبایی‌های ظاهری فقط نتیجه‌ای از مواد بدنی هستند و کسی که تنها به آن‌ها می‌نگرد، در واقع در دام هوس است و از بصیرت دور است.