بخش ۱۰ - در صفت علامتهای بزرگی عطار
عطار نیشابوری / پندنامه / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
چارچیز آمد بزرگی را دلیل
هر که آن دارد بود مرد جلیل
علم را اعزاز کردن بی حساب
خلق را دادن جواب با صواب
دیگر آن باشد که جوید وصل دوست
وانکه از دشمن حذر کردن نکوست
هر که دارد دانش و عقل و تمیز
اهل عقل و علم را دارد عزیز
ای برادر گر خرد داری تمام
نرم و شیرین گوی با مردم کلام
هرکه باشد ترش روی تلخ گوی
دوستان از وی بگردانند روی
هر که از دشمن نباشد بر حذر
عاقبت بیند ازو رنج و ضرر
در جوار خود عدو را ره مده
از برای آنکه دشمن دور به
در میان دوستان مسرور باش
گر خرد داری ز دشمن دور باش
با محبان باش دایم همنشین
تا توانی روی اعدا را مبین
ای پسر تدبیر راه توشه کن
پس حدیث این و آن یک گوشه کن
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به چهار ویژگی مهم برای بزرگ شدن و عزیز شدن میان مردم اشاره می‌کند: ۱) احترام به علم و علم‌آموزی، ۲) ارائه پاسخ‌های صحیح به مردم، ۳) دوستی و نزدیکی به دوستان و دوری از دشمنان، ۴) داشتن خرد و گفتار نرم و شیرین در برخورد با دیگران. همچنین تأکید می‌کند که کسانی که ترش‌رویی و تلخی دارند، دوستان را از خود دور می‌کنند و باید از دشمنان دوری کرد، زیرا در نهایت به رنج و ضرر منجر می‌شود. شاعر در پایان به اهمیت تدبیر و تأمل در روابط انسان‌ها و دوری از دشمنان اشاره می‌کند تا بتواند دوستی را حفظ کند.