بخش ۱۶ - در صفت ریاضت نفس و ترک دنیا عطار
عطار نیشابوری / پندنامه / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
گر همی خواهی که گردی سر بلند
ای پسر بر خود در راحت ببند
هر که بربست او در راحت تمام
باز شد بر وی در دار السلام
غیر حق را هر که خواهد ای پسر
کیست در عالم ازو گمراه تر
ای برادر ترک عز و جاه کن
خویش را شایسته درگاه کن
خوار گردد هر که گردد جته جوی
ای برادر قرب این درگاه جوی
عز و جاهت سوی پستی می‌کشد
مرا ترا بر تن پرستی می‌کشد
نفس در ترک هوا مسکین بود
گوشمال نفس نادان این بود
چون دلت بر یاد حق ایمن بود
نفسک اماره هم ساکن بود
هر که او را تکیه بر صانع بود
در جهان با لقمهٔ قانع بود
اکتفا بر روزی هر روزه کن
گر نداری از خدا دریوزه کن
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن شعر از مولاناست که درباره اهمیت سادگی و ترک دنیاگرایی صحبت می‌کند. او به فرزند خود می‌گوید اگر می‌خواهد در زندگی خوشبخت و سرافراز باشد، باید بر روی خود کار کند و از جستجوی مقام و ثروت دست بردارد. هر کس که به دنبال مادیات و عزت دنیا باشد، به پستی می‌افتد. مولانا تاکید می‌کند که برای رسیدن به آرامش و امنیت دل، باید به یاد خدا باشیم و به روزی روزانه خود قانع باشیم. اگر کسی نیاز دارد، باید به خداوند توکل کرده و از او درخواست کند. در نهایت، او بر این نکته تاکید می‌کند که آرامش و سربلندی در نزدیکی به حق و عدم وابستگی به دنیاست.