بخش ۲۰ - در بیان علامتهای ابلهی عطار
عطار نیشابوری / پندنامه / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
چارچیز آمد نشان ابلهی
با تو گویم تا بیابی آگهی
عیب خود ابله نبیند در جهان
باشد اندر جستن عیب کسان
تخم بخل اندر دل خود کاشتن
وانگه امید سخاوت داشتن
هرکه خلق از خُلق او خشنود نیست
هیچ قدرش بر در معبود نیست
هرکه او را پیشه بدخویی بوَد
کار او پیوسته بدرویی بوَد
خوی بد بر تن، بلای جان بود
مردم بدخو نه از انسان بود
بخل شاخی از درخت دوزخ است
وان بخیلک از سگان مسلخ است
روی جنّت را کجا بیند بخیل
پشه افتاده اندر پای پیل
باش از بخل بخیلان برکران
تا نباشی از شمار ابلهان
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به بیان چهار نشانه از ابلهی می‌پردازد. او می‌گوید که ابلهان عیب‌های خود را نمی‌بینند ولی به دنبال عیب‌های دیگران هستند. بخل در دل دارند و امید به سخاوت دارند. سپس اشاره می‌کند که کسی که دیگران را از خود راضی نمی‌کند، در نظر خداوند نیز ارزشی نخواهد داشت. همچنین توصیف می‌کند که بدخوئی و صفات زشت باعث دوری از انسانیت می‌شود و بخل به عنوان یکی از خصایل زشت معرفی می‌شود. در نهایت، شاعر توصیه می‌کند که باید از بخل دوری کرد تا از شمار ابلهان خارج شویم.