نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۹ - در بیان چار چیز که چار چیزِ دیگر را می‬‌زاید عطار

عطار نیشابوری / پندنامه / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

ای پسر هر کس که دارد چار چیز

چارِ دیگر هم شود موجود نیز

عاقبت رسوایی آید از لجاج

خشم را نکند پشیمانی علاج

بی‌گمان از کبر خیزد دشمنی

حاصل آید خواری از کاهل‌تنی

چون لجوجی در میان پیدا شود

بنده از شومی او رسوا شود

خشم خود را چونکه راند جاهلی

جز پشیمانیش نبود حاصلی

هرکه کرد از کبر بالا گردنش

دوستان گردند آخر دشمنش

کاهلی را هرکه سازد پیشه‌ای

آید از خواری به پایش تیشه‌ای

خشم خود را گر فرو نخورد کسی

عاقبت بیند پشیمانی بسی

هرکه او از تنبلی باشد بلید

بر قفایش شاید ار سیلی رسید

هرکه او افتاده‌ای تن‌پرورست

نیست انسان کمتر از گاو و خرست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به موضوعاتی مانند لجاجت، خشم و تکبر پرداخته و به ما هشدار می‌دهد که این صفات نه‌تنها انسان را به رسوایی و خواری می‌کشاند، بلکه دوستانش را نیز به دشمنان تبدیل می‌کند. خشم و لجاجت نتیجه‌ای جز پشیمانی ندارد و انسان‌هایی که تنبلی را پیشه خود می‌کنند، به جایگاه‌های نازلی می‌رسند. در نهایت، شاعر بیان می‌کند که انسان‌های تن پرور از ارزش کمتری نسبت به حیوانات برخوردارند.